He Tīmatanga Kōrero
E harikoa ana mātau ki te whakatakoto atu i tā mātau Tauākī Whakamaunga Atu tuatahi hei poari mō Aroturuki . Kei ngā whārangi e whai ake nei ka whakamāramatia tā mātau , ā mātau kawenga, te rautaki whakamua me ngā whakaarotau mō te tau 2025/26 tae atu ki 2029/30.
I whakaritea ā mātau whāinga rautaki i muri i te whakarongo me te ki ngā kaimahi, Te – tā mātau rōpū tohutohu Māori, me ā mātau hoa mahi rangapū ā-pūnaha nei, ko te Mana Mokopuna me te Kaitiaki Tangata. Ka whakatauira tēnei momo kōkiri i te huarahi hei whai mā mātau, me te mahi pūharu e mahi ai te pūnaha oranga tamariki: arā kia tuwhera, kia mahi tahi, kia whakapokapūtia hoki ngā tino hua pai mā ngā tamariki, me ā rātau ki roto i ā mātau mahi katoa.
Kāore he take i kō atu i te whai hua tōrunga mā ngā tamariki, rangatahi, whānau katoa i te pūnaha oranga tamariki, kia arohia hoki ō rātau hiahia me ā rātau tika. Ki te pēnei te mahi a te pūnaha, ka whakamanatia ngā tāngata mā te whai i ngā ratonga me te tautoko e hiahiatia ana hei te wā e rite ana. Ko te whakahāngai rauemi ki ngā hiahia o ngā tamariki me ō rātau whānau koia ka āwhina pea i ngā mahi hei whakatepe i te whai wāhitanga mauroa, ā-whakatipuranga, ki ngā tau o mua.
E whakahī ana mātau kia tū motuhake, e ōkawa ana hoki ināianei, ki te aroturuki i te pūnaha oranga tamariki kia whai panonitanga tōrunga. He mea nui tonu kia tū motuhake mātau i ngā tari kē, i ngā tohutohu hoki a ngā minita. Ka pūmau tonu tā mātau aro ki te pai o ngā mahi a te pūnaha e whakarato ana i ngā tamariki, rangatahi me ō rātau whānau.
Hei ngā tau e haere ake nei, ka whakatipu haere mātau i te whakapono mai a te hapori kia rangona ngā reo whai wheako. Ko tō mātau whirikoka motuhake, ko te whakahuihui mai i ngā reo me ngā wheako o ngā tamariki, rangatahi, whānau me ngā kaimahi ngaio, me ngā raraunga, ki te whakarite i ngā pūrongo whai taunakitanga mō ngā mahi a te pūnaha. Ka tukua atu ngā mōhiohio me ngā kitenga ā-rohe ki ngā tari me ngā kaimahi kia taea e rātau te whakamahi kia mōhio he aha ngā mahi e whai hua ana - he aha hoki ngā mahi me whakapanoni – ki ā rātau hapori. Ka tukua hoki ā mātau kitenga me ā mātau taunakitanga ki te hunga ka whakariterite i ngā kaupapahere me ngā tukanga ā-motu, me te whai i ō rātau kupu taurangi ki te whakatinana haere i te panonitanga tōrunga.
Kei te mōhio mātau tērā ētahi wā ka whai wero ngā tari i te pūnaha nō waho atu i ō rātau mana whakahaere, tērā hoki he hanga, he whanonga ka papare i te kōkiri whakamua. I whakatūria mātau i tēnei horopaki, me ngā karanga maha, i roto i ngā tekau tau, kia whakapanonitia te pūnaha. Kei te mōhio hoki mātau tērā ka taea ngā mahi nunui ki ina ka whai takune, ka whai māia hoki. Kei te hiahia mātau kia piki ake te tuari haere i ngā kōrero mō ngā mahi e whai hua ana – kaua ko ngā mahi kāore e whai hua ana – mō ngā tamariki, rangatahi me ō rātau whānau.
Hei poari, ka whakapūmau mātau tērā ka mau a Aroturuki Tamariki ki tōna aronga matua, ka hāpai i ā mātau uara ā-whakahaere, ka whai hoki i te ahurea o te whakapaipai haere. Ka tautoko mātau i ngā kaimahi ki te kohikohi me te tuari haere i ngā kōrero me ngā reo o ngā tamariki me ngā rangatahi, ki te whakarite huarahi hoki e whai reo ai ngā tauwhiro mahi hapori kia haumaru, kia whai wāhi, kia whakaahei hoki.
Ka tautoko mātau i te whakahaere kia whakatipu haere i ngā hononga ki ngā me ngā ina ka toko mai he huarahi, kia whai painga mā ngā tamariki me ngā whānau Māori. Ka nui ake te mahi tahi ki ā mātau hoa rangapū ā-pūnaha, ka whai hoki ki te whakatipu i te pitomata ki te whakaaweawe.
He nui ngā mahi kei mua i te aroaro, koia ka kuhu atu mātau ki te kaupeka e haere mai ana me te māia ki te kapa mahi katoa o Aroturuki Tamariki, te whakaaro nui ki ā mātau hoa rangapū ā-pūnaha me te tūmanako nui mō te anamata.